Od europejskiego Green Deal po plan działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym – rzadko kiedy widać było aż tak wyraźne, jak zasadniczą rolę dla ochrony klimatu i surowców naturalnych gra recykling. Dr inż. Markus Hiebel z Fraunhofer-Institut für Umwelt-, Sicherheits- und Energietechnik UMSICHT jest przekonany, że dzięki obiegom zamkniętym wzrasta także odporność gospodarki na kryzysy. „Gracze już zacieśniają szeregi, aby dokonywać szybszych postępów na przykład w dziedzinie przydatności produktów do recyklingu albo stosowania recyklatów”.

 


Panie Doktorze, trwałe przejście od gospodarki liniowej do cyrkularnej zależy od wielu graczy: polityków, konsumentów, przemysłu, handlu i przedsiębiorstw zajmujących się recyklingiem. Jaki wkład może wnieść nauka?


Praca naukowa umożliwia innowacyjność, co dotyczy zarówno rozwoju technologicznego w zakresie sortowania i przetwarzania, jak i nowych modeli biznesowych, takich na przykład jak odnowa sprzętu komputerowego. Wiarygodne bilanse ekologiczne – na przykład niniejsze badanie dotyczące zasobów – są ważną podstawą planowania i prezentacji zrównoważonych działań. Nauka może też stanowić element łączący uczestników łańcucha wartości dodanej, być neutralnym pośrednikiem, sprowadzającym wszystkich graczy do jednego stołu. Przejście do gospodarki o obiegu zamkniętym, oszczędzającej klimat i zasoby, może się przecież udać jedynie w ramach koalicji wielu sił.


W badaniu „resources SAVED by recycling” analizują Państwo z dokładnością do kilograma, w jakim stopniu recykling surowców wtórnych odciąża środowisko. Jakie czynniki mają szczególnie duży wpływ na bilans klimatyczny i surowcowy?


Ważnym czynnikiem jest nakład energii. Z jednej strony można wiele osiągnąć dzięki mniejszemu zużyciu prądu, z drugiej duży procent energii odnawialnych poprawia bilans gazów cieplarnianych. Przykładem korzystnego wpływu innowacji technicznych jest kaskadowy system wyciskania COREMA®, za pomocą którego firma Interseroh produkuje najnowszą generację tworzywa sztucznego otrzymanego w wyniku recyklingu: Procyclen. Ponieważ produkcja odbywa się w tylko jednym etapie procesowym i zużywane jest przy niej mniej energii, zastosowanie tworzywa Procyclen redukuje obecnie o ponad 50% emisję gazów cieplarnianych w stosunku do produkcji tworzywa z ropy naftowej.

Recykling konkuruje oczywiście zawsze z produkcją porównywalnego materiału pierwotnego – z tego powodu przyglądamy się co roku od nowa, jak zmieniają się procesy pierwotne. I tak coraz bardziej skomplikowane jest pozyskiwanie określonych surowców, co w znacznym stopniu dotyczy na przykład miedzi. Coraz mniejsza zawartość metali w rudach sprawia, że konieczne jest przemieszczanie coraz większych objętości nadkładu. Także to zmienia bilans na korzyść recyklingu.


Jakie trendy obserwuje Pan w zakresie projektowania wyrobów – na przykład opakowań z tworzyw sztucznych?


Większość graczy uświadamia sobie wagę myślenia o recyklingu od początku. Niemożność posegregowania opakowania na elementy składowe albo problemy z ich prawidłowym rozpoznaniem, wynikające z malowania lub powlekania, utrudniają wydajne wykorzystanie wtórne. Co prawda sortowanie działa coraz lepiej – na przykład w zakresie rozpoznawania czarnych tworzyw sztucznych za pomocą technologii bliskiej podczerwieni, jest to jednak strategia późniejszego etapu. Przemysł musi wprowadzać do obiegu opakowania nadające się do recyklingu, gwarantujące ochronę produktu i spełniające wymogi higieniczne oraz równocześnie będące nośnikiem wizerunku marki – w tym zakresie zarówno handel, przemysł, jak i nauka muszą bez dwóch zdań zwiększyć wysiłki. Ważną rolę grają tu także konsumenci: im lepsza jest segregacja w gospodarstwach domowych, tym łatwiejszy jest recykling. Stosowane w Niemczech dualne systemy odbioru i odzysku, wspierane przez takie kampanie jak „Segregacja odpadów działa” stanowią w tym zakresie istotny czynnik kształtowania świadomości.

 

Kolejnym elementem regulacyjnym jest stosowanie recyklatów w przemyśle. Na ile uczestnicy łańcucha wartości dodanej współpracują ze sobą w celu zwiększania stosowania surowców pochodzących z recyklingu?


Wiele firm zobowiązało się już dobrowolnie do stosowania w swoich produktach określonych ilości surowców pochodzących z recyklingu. Aby spełnić te zobowiązania, muszą jednak mieć dostęp do określonych materiałów i blisko kooperować z przedsiębiorstwami zajmującymi się recyklingiem. Z naszych obserwacji wynika, że rynek producentów i rynek firm recyklingowych zbliżają się do siebie, nie zmienia to jednak faktu, że konieczne jest tworzenie większej ilości zachęt do szerszego stosowania recyklatów. Pozytywnych efektów należy się także spodziewać, gdy zawartość recyklatów w produktach stanie się kryterium ich zakupu.

 

Na wiosnę 2020 Narodowa Akademia Nauk Leopoldina zwróciła uwagę na to, że z powodu kryzysu koronawirusowego nie wolno osłabiać działań służących równowadze. Wręcz przeciwnie: konieczna odbudowa gospodarcza musi być jeszcze bardziej w zgodzie z celami Green Deal. Jakie szanse widzi Pan w zakresie ukierunkowania postępowania na gospodarkę obiegu zamkniętego?


P´Bardzo ważnym hasłem jest tu odporność gospodarki narodowej. Kryzys związany z koronawirusem pokazał w wielu zakresach, że należałoby zastanowić się nad zamknięciem obiegów materiałów. Pozwoliłoby to gospodarce odpadami generować większe ilości materiałów pozyskanych z recyklingu, oddawać do dyspozycji konieczne ilości w gwarantowanej jakości i pomóc zminimalizować w ten sposób zależność od surowców kopalnych oraz zewnętrznych źródeł zaopatrzenia. Równocześnie recykling redukuje emisję gazów cieplarnianych. Szkody klimatyczne i środowiskowe oraz zewnętrzne koszty dotychczasowej liniowej gospodarki powinno się w przyszłości bardziej uwzględniać w ramach planów strategicznych. Nowe idee i modele biznesowe dotyczące ponownego użycia, sharingu, leasingu czy cyfryzacji produktów mogą tworzyć miejsca pracy, pomóc dłużej utrzymać produkty i materiały w obiegu, a także wzmocnić odporność gospodarki na oddziaływania zewnętrzne.


Czy mają Państwo pytania?

Zapraszamy do kontaktu z nami lub pobrania szczegółowego opracowania.

 

Do kontaktu

Wideo wyjaśniające

Pozna metodykę badania.

 

Więcej